Ik WIL niet op mijn moeder lijken!

‘Ik WIL niet op mijn moeder lijken,’ verzucht Anne. We schieten allebei in de lach. We weten dat zij niet de eerste en zeker niet de laatste vrouw is die we dit zullen horen verkondigen.

We weten ook dat er geen ontkomen aan is. Terwijl je je zo voorgenomen had niet op je moeder te lijken, hoor je jezelf dezelfde woorden gebruiken. Maak je je zorgen over dezelfde dingen. Loop je daar tegenaan waar je moeder ook tegenaan liep. Vertoon je precies hetzelfde gedrag.

Zo vertoont Anne, ondanks haar grote zucht naar zelfstandigheid, in werkelijkheid hetzelfde afhankelijke gedrag als haar moeder. Ze wil het niet maar het lijkt wel of ze niet anders kan. Dat dit botst, mag duidelijk zijn. Niet alleen met zichzelf maar ook met haar moeder.

 

Er is geen ontkomen aan. Als dochter ben je 50% kind van je vader, 50% kind van je moeder. Zo krijg je van elke ouder de genen mee die bepalen welke uiterlijke kenmerken je in het leven meekrijgt.

Wat we weleens vergeten is dat we niet alleen qua uiterlijk op onze familie lijken. Van generatie op generatie vindt ook energetische overerving plaats. Patronen, trauma’s, geheimen, normen en waarden worden generaties lang doorgegeven. Deze factoren zijn misschien niet zichtbaar maar zeker wel voelbaar en het effect is er niet meer minder om.

 

De kracht van het systeem. Een zeer belangrijk element in het systemisch perspectief is het collectief geweten. Onder het collectieve geweten wordt dan het “geweten” verstaan van de familie waaruit iemand voortkomt.  Dit omvat de gedragsregels, de normen en de waarden binnen het familiesysteem. Het beperkt zich niet tot het heden, maar draagt alle gebeurtenissen uit het verleden met zich mee. Deze herhalen zich totdat de cirkel doorbroken wordt.

In het systemisch werk kijk je daarom niet alleen naar het individu maar ook naar het systeem, de omgeving waarin de persoon (of vraag) zich bevindt, en wordt de levensloop hierin meegenomen.

Belangrijk is het dus om te kijken naar de achtergrond van de persoon en haar familie, meegekregen normen en waarden, opvoeding, (familie) geheimen, etc.

Deze gebeurtenissen zijn belangrijk omdat bepaalde gewoontes, normen en waarden, patronen en relaties op deze manier in een breder perspectief geplaatst worden. Dit bredere perspectief geeft ruimte en inzichten op een dusdanige manier dat men er op een andere manier naar kan kijken. Sommige zaken krijgen een andere betekenis, kunnen herkend of erkend worden. Meestal laat dit reeds een oplossing (of een eerste stap daartoe) zien.

 

De cirkel is te doorbreken. Toen Anne het patroon in haar familie herkende was dat voor haar een enorme eye opener. Waar Anna eerst een verwijtende houding naar haar moeder en diens gedrag had, was ze nu in staat om met een mildere blik naar haar te kijken. In plaats van haar moeder te verwijten om wie ze niet was, zag ze haar moeder nu echt en kon ze haar ‘nemen’ zoals ze is.

Ze besefte ook dat waar haar moeder door welke omstandigheid dan ook geen keuze had, Anne deze nu wel degelijk heeft. Dit besef haalde behoorlijk wat druk van de ketel.  Anne was nu in staat om ook anders naar zichzelf te kijken en te accepteren dat ‘het is zoals het is’.

Door de strijd met ‘hoe het zou moeten zijn’ los te laten kwam er ruimte om te onderzoeken waar het betreffende patroon vandaan kwam. De oorzaak bleek generaties terug gevormd te zijn. Door de inzichten die ze verkreeg en het werk wat we samen hebben gedaan is het voor haar nu klaar, opgeruimd. Ze omschrijft het als een last die van haar schouders gevallen is.

Voor Anne kunnen nu zowel de afhankelijkheid als de zelfstandigheid naast elkaar bestaan en kiest ze voor zichzelf per moment welke voor haar het meeste geldt. Vrij om te zijn wie ze is.

  • Karen van Hout

Hoeveel ballen hou jij hoog?

Deze mevrouw ben ik nooit meer vergeten:
Jaren geleden was ik als operatie assistente (chirurgie) af en toe werkzaam op de Poliklinische Operatiekamer. Daar verrichtten we dan kleine ingrepen die onder lokale verdoving plaats vonden. We haalden de patiënt op, brachten deze naar de kleedkamer, legden de procedure uit en ondertussen maakten wij de tafel klaar waarvan gewerkt werd. Deze werd dan ter bescherming afgedekt tot we de patiënt verder begeleidden naar de ruimte waar de ingreep plaats vond. Die bewuste middag waren we lekker bezig, het programma verliep soepel en toen gebeurde het volgende:

De dame komt binnengestormd, verzucht luidkeels dat ze er ein-de-lijk is en zet opgelucht haar enorme boodschappentas op de net opgedekte steriele tafel.

Verbouwereerd zien wij dit schouwspel aan. Ondertussen doet mevrouw nietsvermoedend haar verslag van de dag. Zo druk heeft ze het gehad. Die ene persoon had wat van haar gevraagd. Dan een ander, die ook nog een beroep op haar had gedaan. En natuurlijk staat ze voor iedereen klaar. Zo is ze. Maar ja, ze had haar werk ook nog en daar lag ook nog van alles op haar te wachten. En dan heeft ze het nog niet over haar gezin gehad. Ze heeft zoveel ballen op te houden dat ze bijna niet aan haar zelf toe komt. Met een glimlach vermeldt ze doodleuk dat ze bijna deze afspraak heeft afgezegd.


Al jonglerend wordt alles even belangrijk gevonden.
Deze mevrouw schiet mij, zoals ik al zei, regelmatig te binnen. Niet alleen door deze -eigenlijk hilarische- gebeurtenis maar ook word ik er regelmatig aan herinnerd omdat ik dit veel vrouwen zie doen. Druk zijn. Druk met alles en nog wat en dan vooral ook voor een ander. Met of zonder de neiging om zichzelf op de laatste plaats te zetten.

Vrouwen zijn er namelijk erg goed in. ‘Ballen ophouden’ zoals die mevrouw dat noemde. En niet een paar! Nee, het liefst een heleboel. En al jonglerend wordt alles even belangrijk gevonden.


Herken je dit?
De vraag is of daadwerkelijk alles zo belangrijk is. Laatst vond ik een metafoor van de Amerikaanse schrijver James Patterson die mij als antwoord op deze vraag weer even op scherp zette. Ik geef je hem hier in een vrije vertaling:

Het leven is een spel waarin je verschillende ballen hoog houdt. Deze ballen staan bijvoorbeeld voor werk, familie, gezondheid, vrienden, voorleesmoederschap, huwelijk/partnerschap en vrijwilligerswerk.

Op een dag kom je tot de ontdekking dat 1 of meerdere ballen van rubber zijn. In dit geval zijn dat de ballen werk, voorleesmoederschap en vrijwilligerswerk. De andere ballen zoals huwelijk, familie, vrienden en gezondheid zijn van glas.

Als je een rubberen bal laat vallen, stuitert die weer terug. Echter, laat je een glazen bal vallen, valt deze in duizenden stukjes kapot…………

Natuurlijk ben ik heel benieuwd wat deze metafoor voor jou doet. Het zou leuk zijn als je dat in een reactie laat weten.

Met bovengenoemde dame is het overigens goed gekomen. We hebben een nieuwe tafel opgedekt, de kleine ingreep is goed verlopen. Met een pleister op de zere plek, haar boodschappentas in de hand verliet ze ons net zo onstuimig als ze kwam om zich aan haar volgende taak van de dag te wijden.

-Karen van Hout